Paradoksalne podejmowanie decyzji wyjaśnione przez teorię kwantową

Załóżmy, że otrzymasz następujący kwestionariusz w wiadomości e-mail:

Wyobraź sobie urnę zawierającą 90 kul w trzech różnych kolorach: kule czerwone, kule czarne i kule żółte. Wiemy, że liczba czerwonych kul wynosi 30, a suma kul czarnych i żółtych wynosi 60. Nasze pytania dotyczą sytuacji, w której ktoś losowo wyjmuje jedną kulę z urny.

- Pierwsze pytanie dotyczy wyboru pomiędzy dwoma zakładami: Zakład I i Zakład II. Zakład I polega na wygraniu „10 euro, gdy piłka jest czerwona” i „zero euro, gdy jest czarna lub żółta”. Zakład II polega na wygraniu „10 euro, gdy piłka jest czarna” i „zero euro, gdy jest czerwona lub żółta”. Pierwsze pytanie brzmi: który z dwóch zakładów, Bet I czy Bet II wolisz?

- Drugie pytanie ponownie dotyczy wyboru między dwoma różnymi zakładami, Zakładem III i Zakładem IV. Zakład III polega na wygraniu „10 euro, gdy piłka jest czerwona lub żółta” i „zero euro, gdy piłka jest czarna”. Zakład IV polega na wygraniu „10 euro, gdy piłka jest czarna lub żółta” i „zero euro, gdy piłka jest czerwona”. Drugie pytanie brzmi: który z dwóch zakładów, Bet III czy Bet IV wolisz?

To są dokładnie pytania zadane przez Diederika Aertsa i kolegów z Wolnego Uniwersytetu Brukselskiego w Belgii. Otrzymali odpowiedzi od 59 osób, które podzieliły się następująco: 34 respondentów wolało Zakłady I i IV, 12 wolało Zakłady II i III, 7 wolało Zakłady II i IV, a 6 wolało Zakłady I i III.

Nie jest zaskoczeniem, że większość respondentów wolała Zakłady I i IV. Zostało to zweryfikowane w niezliczonych eksperymentach od lat 60., kiedy sytuacja została wymyślona przez Daniel Ellsberg , ekonomista z Harvardu (który bardziej znany przeciek z Pentagonu Papers później tej dekady).

Sytuacja jest ciekawa, ponieważ paradoksalnie, gałąź nauki zwana teorią decyzji, na której opiera się współczesna ekonomia, przewiduje, że ludzie powinni dokonać zupełnie innego wyboru.

Dlatego. Teoria decyzji zakłada, że ​​każda osoba, która zmierzy się z tym problemem, zrobiłaby to, przypisując stałe prawdopodobieństwo do szansy wybrania żółtej lub czarnej kuli, a następnie trzymała się tego prawdopodobieństwa, wybierając swoje zakłady. Takie podejście prowadzi do wniosku, że jeśli wolisz Bet I, to musisz również preferować Bet III. Ale jeśli wolisz Bet II, musisz również wybrać Bet IV.

Oczywiście ludzie na ogół tak nie myślą, dlatego większość ludzi woli zakłady I i IV (i dlaczego współczesna teoria ekonomii tak źle nam służyła w ostatnich latach).

W sercu paradoksu Ellsberga znajdują się dwa różne rodzaje niepewności. Pierwsza to prawdopodobieństwo: szansa na wybranie czerwonej piłki w porównaniu do innej niż czerwona, o której mówi się, że wynosi 1/3. Drugi to dwuznaczność: szansa, że ​​piłka nie czerwona będzie czarna lub żółta, co jest całkowicie niepewne.

Konwencjonalna teoria decyzji nie radzi sobie łatwo z obydwoma rodzajami niepewności. Ale różni badacze w ostatnich latach wskazywali, że teoria kwantów radzi sobie z obydwoma typami, a co więcej, może dokładnie modelować wzorce odpowiedzi, które wymyślają ludzie.

Kilka lat temu przyjrzeliśmy się przykładowi, który pokazał, w jaki sposób kwantowa teoria prawdopodobieństwa może wyjaśnić inne paradoksalne zachowania ludzi, zwane błędami koniunkcji i niezgodności.

Teraz Aerts i koledzy zrobili to samo dla paradoksu Ellsberga, tworząc model sposobu, w jaki ludzie myślą o tym problemie i ujmując go w kategoriach kwantowej teorii prawdopodobieństwa.

W rzeczywistości ci faceci idą dalej. Wskazać, że ludzie mogą również myśleć w sposób zgodny z teorią decyzji, a zatem myślenie to musi opierać się na logice klasycznej. Zatem zarówno logika klasyczna, jak i kwantowa muszą działać na pewnym poziomie w ludzkiej myśli.

Być może.

Wielką niespodzianką jest to, że teoria kwantowa w ogóle działa. Nikt nie jest do końca pewien, dlaczego kwantowa teoria prawdopodobieństwa powinna wyjaśniać dziwne działanie ludzkiego umysłu. Nie jest też jeszcze jasne, w jaki sposób teoria prawdopodobieństwa kwantowego pomoże ukształtować nowe idee dotyczące ekonomii i szeroko rozumianego ludzkiego zachowania.

Ale właśnie dlatego jest tak wiele emocji związanych z tym nowym podejściem i dlatego prawdopodobnie usłyszysz o nim znacznie więcej w przyszłości.

Nr ref.: arxiv.org/abs/1104.1459 : Kwantowa analiza poznania paradoksu Ellsberga

Możesz teraz śledzić blog The Physics arXiv na Świergot

ukryć